Inleiding
Europa gaat een periode van grote verandering tegemoet. Na vijftig jaar van doorgedreven globalisering en vrije handel vertraagt de wereldwijde integratie — en in sommige domeinen keert ze zelfs om. Vorig jaar benadrukte voormalig ECB-voorzitter Mario Draghi hoe dringend Europa zijn economische slagkracht moet versterken. In zijn rapport[1] formuleerde hij meer dan 300 aanbevelingen voor cruciale sectoren. Daarbij kwamen drie prioriteiten duidelijk naar voren: het dichten van de innovatiekloof om de groei opnieuw aan te zwengelen en de dalende productiviteit te counteren in een veranderende demografische context; strategische afhankelijkheden verminderen; en de belangen en het welzijn van Europese burgers beschermen.
Tegen die achtergrond is strategische autonomie uitgegroeid tot een centrale beleidsprioriteit, waarbij Europa streeft naar meer onafhankelijkheid in beleidsvorming, veiligheid en economische besluitvorming.
Waarom is strategische autonomie zo belangrijk voor Europa?
Strategische autonomie versterkt Europa’s vermogen om zijn belangen te verdedigen in een steeds onzekerdere wereld. Geopolitieke spanningen, technologische vernieuwing en economische verwevenheid hebben kwetsbaarheden blootgelegd — van energieafhankelijkheid en versnipperde defensiecapaciteiten tot een grote afhankelijkheid van buitenlandse technologie en kritieke grondstoffen. In essentie draait het om Europa’s capaciteit om autonoom te handelen op het vlak van defensie, buitenlands beleid, economie en technologie, zonder overdreven afhankelijk te zijn van externe machten.
De toenemende assertiviteit van China, de onvoorspelbaarheid van het Amerikaanse buitenlandse beleid en de oorlog tussen Rusland en Oekraïne tonen hoe dringend Europa nood heeft aan meer zelfredzaamheid. Deze gebeurtenissen maken duidelijk hoe sterk de EU nog steeds rekent op de NAVO en de Verenigde Staten voor haar defensie en veiligheid.
Europa’s grote afhankelijkheid van Russisch gas[2] bleek een pijnpunt na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Die schok maakte duidelijk hoe strategisch noodzakelijk het is om meer controle te verwerven over de Europese energieproductie en -distributie — en versnelde de transitie naar hernieuwbare energie, gediversifieerde invoer, een robuuster elektriciteitsnet en een herwaardering van kernenergie binnen een evenwichtige energiemix.
Europa hinkt ook achterop tegenover de Verenigde Staten en China in cruciale technologieën zoals halfgeleiders, artificiële intelligentie en cloud computing. Dat zorgt voor economische én veiligheidsrisico’s. Om strategische autonomie te bereiken moet Europa zijn digitale infrastructuur beveiligen, data beschermen en essentiële technologische capaciteiten in eigen handen houden. De snelle technologische evolutie creëert tegelijk nieuwe kansen en nieuwe afhankelijkheden, en legt structurele zwaktes bloot in defensie, energie, technologie en toeleveringsketens.
De COVID-19-pandemie toonde hoe kwetsbaar mondiale toeleveringsketens kunnen zijn, zeker in de farmaceutische sector, medische apparatuur en halfgeleiders. Tussen 60% en 80% van de actieve farmaceutische ingrediënten wordt buiten de EU[3] geproduceerd, terwijl ongeveer 60% van Europa’s energie[4] en het merendeel van de kritieke grondstoffen — zoals zeldzame aardmetalen en permanente magneten — worden ingevoerd. Productie verschuiven of diversifiëren is dan ook cruciaal voor Europa’s veerkracht op lange termijn.
Europa’s geostrategisch ontwaken
Ambitieuze doelstellingen
Europa’s ‘ontwaken’ leidde tot een stroom aan strategische initiatieven en beleidsmaatregelen om de strategische autonomie van het continent te versterken en te financieren, terwijl de Europese kernwaarden behouden blijven. De vooruitgang verloopt echter ongelijk: sectoren zoals transport, het energienet, kritieke grondstoffen en defensie maken de grootste sprongen, gedreven door politieke urgentie.
Financieringsplan – Make Europe Great Again
Volgens het rapport-Draghi heeft Europa jaarlijks EUR 750–800 miljard aan bijkomende investeringen nodig[5] (ongeveer 4,5% van het EU-BBP in 2023), zowel van de publieke als de private sector. Intussen liggen al verschillende ambitieuze voorstellen op tafel, wat wijst op een duidelijke verschuiving van een puur marktgedreven aanpak naar een doelgericht industrieel beleid.
Europese initiatieven die strategische autonomie versterken
Bron: European Union: ReArm Europe Plan/Readiness 2030
Wat dit betekent voor beleggers
De vereiste investeringen in de verschillende sectoren zijn groot, wat wijst op het belang van zowel publieke als private financiering, en begint al duidelijke kansen te creëren voor beleggers. Europese aandelen blijven redelijk geprijsd ten opzichte van veel van hun Amerikaanse tegenhangers. Ze bieden ook een brede mix van sectoren, waarvan er veel kunnen profiteren van beleidsondersteuning op de lange termijn op gebieden als energie, defensie en technologie.
We hebben al sterke winsten gezien bij bedrijven die banden hebben met Duitsland en in de lucht- en ruimtevaart en defensie. Tegen de huidige koersen zijn deze aandelen niet langer goedkoop, maar de sector is nog steeds niet wijdverspreid onder beleggers. In combinatie met een solide groei in omzet en winst maakt dit defensie tot een thema dat de komende jaren wel eens moeilijk te negeren zou kunnen zijn.
Vooruitkijkend kunnen deze trends in het voordeel zijn van meer cyclische en binnenlandse Europese bedrijven en bedrijven die toegang geven tot belangrijke technologieën:
- Lucht- en ruimtevaart en defensie: Na een sterke rally beginnen de waarderingen te normaliseren, wat nieuwe instapmomenten creëert. De defensie-uitgaven zullen waarschijnlijk hoog blijven gezien de aanhoudende Russische dreiging en de noodzaak om militaire capaciteiten opnieuw op te bouwen. Wij geven de voorkeur aan bedrijven die profiteren van hogere Duitse defensiebudgetten en bedrijven waarvan de waarderingen nog redelijk lijken.
- Technologie - halfgeleiderapparatuur: Europa is wereldleider op sommige kritieke domeinen, zoals apparatuur voor chipfabricage en gespecialiseerde energie- en AI-chips. Dit ondersteunt de digitale onafhankelijkheid en het concurrentievermogen van Europa en wordt ondersteund door beleid zoals de European Chips Act. De vraag naar chips zal naar verwachting stijgen en de waarderingen zijn gedaald na hun piek in 2024, waardoor de langetermijncase aantrekkelijk blijft.
- Materialen & Bouw: Deze sector profiteert van hogere infrastructuuruitgaven in Duitsland, de toekomstige wederopbouw van Oekraïne en bredere investeringsplannen in heel Europa. Gebieden zoals bouwmaterialen bieden nog steeds kansen tegen redelijke waarderingen.
- Nutsvoorzieningen: Nutsbedrijven worden gesteund door de energieplannen van de EU (waaronder RePowerEU) en door de verschuiving naar schonere en veiligere energie. Ze zouden ook moeten profiteren van de noodzaak om het elektriciteitsnet te versterken en van de stijgende vraag naar elektriciteit naarmate de industrie zich herstelt en de AI-datacenters groeien. Over het algemeen blijft de sector redelijk gewaardeerd in vergelijking met de bredere markt.
- Banken: De fundamenten van de sector blijven robuust, gesteund door een veerkrachtige EU-economie die wordt ondersteund door investeringsplannen en fiscaal beleid. De vraag naar krediet kan geleidelijk herstellen door investeringen in bedrijven en hypotheken van huishoudens. De nettorentebaten lijken een dieptepunt te hebben bereikt nu de ECB de renteverlagingen heeft gepauzeerd, terwijl de Europese banken structureel goed gekapitaliseerd blijven. Over het algemeen lijken de waarderingen niet duur.
- Europese kleine en middelgrote bedrijven: Kleinere bedrijven kunnen de komende jaren een interessant rendementspotentieel bieden. Ze noteren nog steeds verhandeld tegen lage waarderingen, ondanks een meer ondersteunend monetair beleid, sterke overheidsinvesteringen en afnemende druk van energiekosten en inflatie.
Door zich te richten op de opkomende strategische thema's van Europa, kunnen beleggers hun portefeuilles positioneren voor een transformatie die de volgende groeicyclus van de regio vorm kan geven.
